Het Euregionaal Netwerk Arbeidsmigranten had als doel de aanpak van uitbuiting van arbeidsmigranten in de EUREGIO in een grensoverschrijdend kader te versterken. Tot juni 2025 was de EUREGIO leadpartner van het project en coördineerde de projectactiviteiten. De gemeente Enschede, de gemeente Oost Gelre en de Kreis Borken waren partner in het project.
Al jaren komen arbeidsmigranten uit Oost- en Zuidoost-Europese landen naar Nederland en Duitsland om te werken in verschillende sectoren zoals de logistiek, de tuinbouw en de vleesindustrie. Door de krappe arbeidsmarkt is de vraag naar meer arbeidskrachten toegenomen en wordt er steeds vaker een beroep op uitzendbureaus gedaan om personeel te kunnen vinden. Door de krappe woningmarkt is het bovendien moeilijk om goede huisvesting voor nieuwe werknemers te organiseren. Uitzendbureaus zijn op dit verschil in vraag en aanbod ingestapt door de werving, het transport en de huisvesting van arbeidsmigranten geheel te verzorgen.
Helaas is dit systeem gevoelig voor misbruik, doordat arbeidsmigranten tijdens hun verblijf zeer afhankelijk zijn van deze uitzendbureaus. Het transport vanuit eigen land naar Nederland en Duitsland, het woon-werkverkeer gedurende verblijf, onderdak en administratie worden allemaal door het uitzendbureau verzorgd. Een situatie waar een paar uitzendbureaus ernstig misbruik van weten te maken.
Bijzondere situaties ontstaan langs de grens, waar arbeidsmigranten regelmatig in dienst treden bij Nederlandse bedrijven, om vervolgens over de grens in Duitsland gehuisvest te worden. Dergelijke constructies maken het ingewikkeld voor de instanties die verantwoordelijk zijn voor controle en toezicht om grip te krijgen op uitzendbureaus die zich schuldig maken aan uitbuiting. Goedkopere vastgoedprijzen in Duitsland spelen een rol in de keuze van Nederlandse uitzendbureaus om arbeidsmigranten over de grens te huisvesten, maar evengoed het gebrek aan een efficiënte afstemming tussen Nederlandse en Duitse overheden maakt dat het aantrekkelijk is voor uitzendbureaus om de grens op te zoeken.
In het Euregionaal Netwerk Arbeidsmigranten hebben daarom handhavingsinstanties en controleorganisaties samengewerkt om van elkaars sterktes gebruik te maken. Zo werden resultaten van huisvestingscontroles in Duitse grensgemeenten gedeeld met de Nederlandse Arbeidsinspectie, is er adresinformatie met Duitse grensgemeenten gedeeld en vonden in gezamenlijkheid controles plaats, waarbij gebruik gemaakt werd van een gezamenlijk opgestelde vragenlijst. Ook werd een situatiebeeld van de huisvesting van arbeidsmigranten in de Kreis Borken gemaakt.
Met het project wilden de partners de verschillende betrokken overheden en handhavingsinstanties aan beide zijden van de grens, waaronder gemeentes, de Nederlandse Arbeidsinspectie, het RIEC Oost-Nederland, de Kreis Borken en Steuerfahndung bij elkaar brengen om een beter inzicht te krijgen in het grensoverschrijdende systeem van de uitzendbureaus en om gezamenlijke afspraken te maken voor de handhaving tegen de uitbuiting.
Tussen juni 2023 en juni 2025 werden vier rondetafelbijeenkomsten georganiseerd, waar inzichten werden uitgewisseld, werkafspraken werden gemaakt en maatregelen werden bedacht. Aan het einde van het project ontstond een Letter of Intent, waarmee de ronde tafelstructuur bij de EUREGIO is ondergebracht.
Foto © NBBU