Vorige week vond in het Salzsiedehaus in Rheine bij Klooster Bentlage het Duits-Nederlandse symposium All Inclusive plaats. Het werd georganiseerd door theatergezelschap King’s Men in het kader van het Interreg VI-project Hear! Hear! Shakespeare. Het evenement stond in het teken van het toegankelijk maken van cultuur en theater voor mensen met een visuele beperking. Het symposium leverde niet alleen waardevolle discussies op, maar ook zeer creatieve en hartverwarmende momenten die lieten zien hoe inclusie in de praktijk werkt.
Jezelf ‘schetsen’: een inclusieve kennismaking
Al direct bij de start van het symposium werd gekozen voor een vernieuwende, inclusieve aanpak. In plaats van de traditionele voorstelronde op basis van wat je doet en je beroep, werd de aanwezigen gevraagd zichzelf voor te stellen aan de hand van hoe ze eruitzagen. Deze visuele zelfbeschrijvingen, waarbij deelnemers hun kleding, haarstijl of opvallende kenmerken zoals tattoos of een koffievlek op hun kleding omschreven, zorgden voor een ontspannen sfeer en leverden bijzondere, persoonlijke verhalen op. Deze methode was bovendien erg passend en functioneel: hierdoor kregen de aanwezige gasten met een visuele beperking meteen een levendig en gelijkwaardig beeld van de mensen in de zaal.
De onzichtbare verandering in de ruimte
Tijdens een openhartig publiek gesprek tussen Silvia Andringa van theatergezelschap de King’s Men en cabaretier, auteur en diversiteitsadviseur Vincent Bijlo werd er nagepraat over de speciale audio-opname die na de voorstelling van Winter Tales was gemaakt. Hoewel de opname met grote zorg en techniek was geproduceerd, bleek het verhaal via puur geluid achteraf toch best lastig te volgen. De reden bleek even fascinerend als logisch: we missen simpelweg de fysieke aanwezigheid van mensen om ons heen. Vincent, die zelf blind is, legde op een heel heldere manier uit hoe dat werkt. Hij vertelde dat hij het direct voelt wanneer er iemand bij hem wegloopt; er verandert op dat moment echt iets in de dynamiek en de sfeer van de setting. Een microfoon kan die subtiele verschuivingen in de ruimte niet registreren, maar als mens voel je die verandering wel degelijk. Het gesprek maakte voor iedereen in de zaal duidelijk dat theater een zintuiglijke ervaring is die veel verder gaat dan horen of zien alleen: het draait om het samen delen van een actieve, voelbare ruimte.
Vincent Bijlo & Silvia Andringa
Denken in mogelijkheden
Yvon Boerman gaf een inspirerende presentatie over haar onvermoeibare inzet voor een toegankelijke samenleving. In haar dagelijks leven adviseert zij onder meer het Nederlandse Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en diverse culturele organisaties over dit onderwerp. Voor Yvon, die zes jaar geleden blind werd, was de grootste uitdaging destijds niet het visuele verlies zelf, maar de zoektocht naar manieren om de dingen te kunnen blijven doen die haar gelukkig maken. Haar persoonlijke missie is sindsdien glashelder: niet focussen op beperkingen, maar altijd denken in mogelijkheden. Samen met haar man bezoekt ze bijvoorbeeld nog altijd graag de bioscoop en het theater. Dit is mogelijk dankzij audiodescriptie, een techniek waarbij een stem de beelden op het podium of scherm live omschrijft, waardoor zij voorstellingen volledig zelfstandig kan volgen. Ze vertelt ook over haar positieve ervaring met de shows van de King’s Men. Door de kleinschaligheid van dit theater en het feit dat de acteurs zich letterlijk door het publiek bewegen, ervaart zij de voorstellingen daar extra intens en is audiodescriptie niet eens nodig.
Winter Tales
Geluid dat tot leven komt
Hoe die focus op het auditieve zich in de praktijk vertaalt naar het podium, werd prachtig gedemonstreerd tijdens een live-scène uit de laatste voorstelling Winter Tales. Tijdens dit optreden was er enorm veel aandacht voor alles wat je kunt horen. Het publiek werd meegezogen in de scène door het nabootsen van herkenbare geluiden, zoals het gieren van een stormwind of het ritselen van krakend papier. Juist door deze sterke nadruk op geluid en sfeer zijn de voorstellingen van de King’s Men zo inclusief: er wordt in de opzet van de scènes écht rekening gehouden met mensen die niet of beperkt kunnen zien, waardoor theater voor iedereen een intense ervaring wordt.
De blik is inmiddels ook al op de toekomst gericht. Het theatergezelschap is druk aan het repeteren voor de nieuwe voorstelling From Shakespeare with Love, die in november in première gaat en eveneens volledig geschikt zal zijn voor mensen met een visuele beperking. Om deze voorstelling nog levendiger te maken, grepen de King’s Men het symposium aan om actief in gesprek te gaan met blinde aanwezigen. Hun persoonlijke ervaringen en waardevolle input over hoe zij theater beleven, worden direct meegenomen in de nieuwe productie.
Het project ‘Hear! Hear! Shakespeare’ wordt ondersteund door het Europese subsidieprogramma Interreg Deutschland-Nederland en de nationale partners: de provincie Overijssel, de provincie Friesland en het Noordrijn-Westfaalse Ministerie van Economische Zaken, Industrie, Klimaatbescherming en Energie (MWIKE).