Verschillende Nederlandse en Duitse overheden hebben binnen het Europese subsidieprogramma Interreg Deutschland-Nederland zes nieuwe grensoverschrijdende projecten goedgekeurd. Met een gezamenlijke investering van bijna 20 miljoen euro slaan universiteiten, bedrijven en overheden de handen ineen om prangende maatschappelijke uitdagingen – van leveringszekerheid in de zorg tot cyberveiligheid en personeelstekorten – aan te pakken. De grensregio tussen Nederland en Duitsland fungeert steeds vaker als de innovatiemotor voor Europese vernieuwing. Hoewel de nationale grenzen administratief nog bestaan, laten deze zes projecten zien dat technologie en economische uitdagingen niet bij de grens stoppen.
ResilientIS: 3D-printen tegen medische tekorten
De coronapandemie, overstromingen en recente cyberaanvallen hebben aangetoond hoe kwetsbaar de medische toeleveringsketen is. Vaak zijn het niet de grote apparaten die ontbreken, maar kleine, vitale onderdelen zoals adapters voor beademingsapparatuur. Vooral kleine ziekenhuizen in de grensstreek hebben beperkte voorraden en hanteren in beide landen verschillende protocollen.
Binnen het project ResilientIS wordt een innovatief netwerk van klinieken, universiteiten en bedrijven opgezet. Zij creëren een database met ‘digitale tweelingen’ en gestandaardiseerde sjablonen. Hierdoor kunnen reserveonderdelen in tijden van crisis binnen enkele uren ter plaatse worden 3D-geprint. Dit betekent dat regionale klinieken even snel kunnen handelen als grote ziekenhuizen en een grote onafhankelijk verwerven. Naast deze technologische oplossing wordt een juridisch ‘crisis-licentiemodel’ ontwikkeld en krijgt het zorgpersoneel grensoverschrijdende trainingen. In totaal wordt ca. 4,3 miljoen euro geïnvesteerd in dit project.
FutureRobotiX: Humanoïde robots voor het mkb
De ontwikkelingen op het gebied van robotica gaan razendsnel, maar voor veel mkb-bedrijven is de drempel naar de praktijk nog te hoog. Dit geldt zeker voor humanoïde robotica: mensachtige, mobiele systemen die kunnen lopen, grijpen en veilig met mensen kunnen communiceren. Hoewel deze technologie in laboratoria al vergevorderd is, ontbreken er op dit moment nog betaalbare en bruikbare oplossingen voor de industriële werkvloer.
In het project FutureRobotiX werken Nederlandse en Duitse kennisinstellingen nauw samen met productiebedrijven uit de regio om deze stap te zetten. Diverse mkb in de maakindustrie stellen hun productieprocessen open als realistische testomgevingen. Hier worden robots getraind om complexe taken uit te voeren zoals lassen, lakken en logistieke handelingen. De grensoverschrijdende meerwaarde ontstaat door de combinatie van Duitse expertise in de machinebouw met Nederlandse kennis van software en kunstmatige intelligentie. Met een budget van 2,6 miljoen euro pakt het project niet alleen een technologisch gat aan, maar biedt het ook een oplossing voor het groeiende tekort aan vakkrachten in de techniek.
Making ConneQtions: Aan onkraakbare communicatietechnologieën werken
De opkomst van quantumcomputers vormt een directe bedreiging voor onze huidige encryptiestandaarden. Wat nu veilig versleuteld is, kan in de nabije toekomst eenvoudig worden gekraakt. Er is een dringende noodzaak om kritieke infrastructuren van onder andere ziekenhuizen en datacenters te beveiligen met quantumcommunicatietechnologie.
Het project Making ConneQtions bundelt de krachten van de Nederlandse en Duitse fotonica- en semicon-sectoren. Het doel is de ontwikkeling van een nieuwe generatie quantum-chips en de realisatie van een uniek, 70 kilometer lang grensoverschrijdend testbed tussen Enschede en Münster. Dit testbed wordt een Europese hotspot waar internationale bedrijven hun innovaties kunnen valideren. Door zelf te investeren in deze technologie, verkleint de regio de afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers en wordt de Europese strategische autonomie versterkt. Ruim 8 miljoen euro is voor deze samenwerking uitgetrokken.
Talent x TECH Region: De grensregio als één arbeidsmarkt
Hoewel de universiteiten en hogescholen in de regio veel (internationaal) talent trekken, verlaat een groot deel van de afgestudeerden de regio weer snel. Om dit tij te keren en het tekort aan technici op te lossen, streeft het project Talent x TECH Region naar een ‘360-graden arbeidsmarkt’. De projectpartners willen van de regio Münsterland-Twente één gezamenlijke innovatie- en werkruimte maken.
De EU investeert samen met regionale overheden en het projectconsortium ruim 1,7 miljoen euro om studenten direct te koppelen aan innovatieve bedrijven in de clusters van TECH.LAND (zoals robotica, waterstof en MedTech). Centraal staan ‘Techathons’: intensieve praktijkdagen waarin gemengde studententeams werken aan echte uitdagingen van lokale mkb-bedrijven. Daarnaast komt er een grensoverschrijdende app en online modules om de drempels voor een loopbaan aan de andere kant van de grens weg te nemen.
Familiebedrijven: Klaar voor de toekomst
Familiebedrijven vormen de onmisbare ruggengraat van de economie in Overijssel en het Münsterland. Zij staan echter voor enorme uitdagingen zoals bedrijfsopvolging, digitalisering en de energietransitie. Vaak zoeken deze bedrijven naar oplossingen binnen de eigen landsgrenzen, terwijl de buurman over de grens mogelijk de gouden tip heeft.
Het project Familiebedrijven doorbreekt deze blik en stimuleert een 360-graden perspectief. In zogeheten learning communities gaan 90 Nederlandse en Duitse familiebedrijven intensief met elkaar in gesprek. Daarnaast worden intermediairs zoals banken en accountants getraind om de barrières van de grens (zoals wetgeving) te slechten. Voor dit project is 8,5 ton beschikbaar gesteld om de continuïteit van deze belangrijke bedrijven te waarborgen.
SCALE: Een Europees ecosysteem voor startups
Innovatieve startups in sectoren als deeptech, energie, digitalisering en circulaire economie hebben vaak moeite om de stap naar de markt van het buurland te maken door gefragmenteerde netwerken. Het Interreg-project SCALE bouwt aan een zogenoemde ‘ontwikkelpijplijn’ die startups begeleidt van het eerste idee tot aan de internationale marktintroductie.
SCALE brengt bestaande incubators, investeerders en ontwikkelingsmaatschappijen in Oost-Nederland, Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen samen. Het project voorziet in een grensoverschrijdend mentornetwerk, investeerdersdagen en ‘soft-landing’ diensten voor 200 startups. Daarnaast richt het project zich op de politiek om juridische en administratieve belemmeringen in de grensregio structureel aan te pakken. In dit project wordt ruim 2,1 miljoen euro geïnvesteerd.
Over Interreg
Het subsidieprogramma Interreg Deutschland-Nederland stimuleert grensoverschrijdende samenwerking tussen partners in de grensregio. De projecten worden medegefinancierd door de Europese Unie en nationale en regionale overheden.