Verschillende Nederlandse en Duitse overheden hebben binnen het Europese subsidieprogramma Interreg Deutschland-Nederland zes nieuwe grensoverschrijdende projecten goedgekeurd. Met een gezamenlijke investering van ruim 10,5 miljoen euro slaan onderwijsinstellingen, bedrijven, natuurorganisaties en overheden de handen ineen om uiteenlopende maatschappelijke en economische uitdagingen – van duurzame landbouw en materiaalinnovatie tot natuurherstel, onderwijs en cultuur – aan te pakken.
De grensregio tussen Nederland en Duitsland laat opnieuw zien dat grensoverschrijdende samenwerking concrete oplossingen oplevert voor gedeelde vraagstukken. Waar nationale grenzen de praktijk soms belemmeren, bundelen deze vijf projecten expertise aan weerszijden van de grens om de regionale innovatiekracht, leefbaarheid en samenhang te versterken.
Tijdens de vergadering van de Regionale Stuurgroep in Enschede werden twee lopende projecten gepresenteerd: het landbouwproject AGIT en het gezondheidsproject BRIDGE. Beide projecten hebben de afgelopen jaren succesvolle resultaten geboekt. AGIT richt zich op landbouwmachines die worden aangedreven door waterstof uit CO₂-bronnen op het eigen boerenbedrijf. BRIDGE focust op het efficiënt delen en inzetten (resource pooling) van medische materialen en personeel tussen ziekenhuizen in het Nederlands-Duitse grensgebied.
De volgende projecten kunnen starten:
AgroHeat: Duurzame schimmelbestrijding met precisiewarmte
Het pakket aan toegelaten chemische gewasbeschermingsmiddelen wordt steeds kleiner, terwijl schimmelziekten in vollegrondsteelten (zoals uien, bieslook en peterselie) een grote bedreiging vormen voor oogst en kwaliteit. Daarnaast streven Nederland en Duitsland naar reductie van chemische gewasbescherming.
Het project AgroHeat ontwikkelt een innovatieve, milieuvriendelijke methode om schimmels fysiek te bestrijden zonder chemie. Door gewassen gedurende korte tijd nauwkeurig te behandelen met gecontroleerde warmte, hete waternevel en UV-licht, worden schimmelsporen gedood terwijl de plant onbeschadigd blijft. De grensregio – met meer dan 100.000 hectare aan groente- en akkerbouwgronden en een sterk verweven keten van telers, verwerkers en veilingen aan weerszijden van de grens – profiteert hier rechtstreeks van. Het project biedt de regionale agrarische sector een duurzaam alternatief voor chemische gewasbeschermingsmiddelen, waarborgt de teeltzekerheid voor regionale boeren én versterkt de Nederlands-Duitse grensstreek als koploper in hightech agrifood-innovatie. Nederlandse kennis op het gebied van ziektemonitoring en fytopathologie wordt hierbij gecombineerd met Duitse expertise in machinebouw en sensortechniek. In het project wordt 3 miljoen euro geïnvesteerd.
Cross Border Classroom (CBC): AI overbrugt taalbarrières in het MBO
Om de krapte op de arbeidsmarkt in de grensstreek aan te pakken, is een grenzeloze uitwisseling van vakmensen essentieel. Toch volgen beroepsopleidingen in beide landen vaak gescheiden trajecten, waarbij taal- en cultuurbarrières internationale uitwisseling bemoeilijken.
Het project Cross Border Classroom (CBC) brengt hier verandering in door gezamenlijke lessen te realiseren binnen het reguliere curriculum van het mbo en Duitse Berufskolleg. Studenten uit de sectoren Media, Techniek en Groen volgen samen digitaal en fysiek onderwijs. Hierbij worden geavanceerde AI-vertaaltools en meertalige digitale leeromgevingen getest om taalbarrières in de klas live te overbruggen. Dit afgestemde onderwijsaanbod verlaagt de drempel om over de grens stage te lopen of te werken, geeft jongeren de kans om euregionale competenties op te doen en legt het fundament voor één grenzeloze 360°-arbeidsmarkt. Voor dit onderwijsinitiatief is ruim 540.000 euro uitgetrokken.
PEATConnect NL/DE: Grensoverschrijdend herstel van unieke veengebieden
De unieke hoogveengebieden langs de Nederlands-Duitse grens, zoals het Witte Veen, Haaksbergerveen, Zwillbrocker Venn en Wooldse Veen vormen één samenhangend ecologisch systeem. Veengronden zijn onmisbaar in de strijd tegen klimaatverandering: bij een gezond, hoog waterpeil slaan ze enorme hoeveelheden CO₂ op en werken ze als natuurlijke spons tegen droogte en wateroverlast. Verdroging en stikstofbelasting bedreigen echter deze natuurlijke klimaatbuffers, terwijl herstelmaatregelen nu nog vaak versnipperd per land worden aangepakt.
Binnen PEATConnect NL/DE slaan Nederlandse en Duitse overheden en terreinbeheerders de handen ineen. Het project ontwikkelt gezamenlijke gebiedsanalyses (‘veenbiografieën’), geharmoniseerde hydrologische monitoring en concrete actieplannen voor integraal veenherstel. Daarnaast wordt in het Witte Veen een concreet herstelproject uitgevoerd: het saneren van een voormalig campingterrein, waarbij verharding, funderingen en kabels worden verwijderd om het terrein om te vormen tot hoogveen en op te nemen in het Natuurnetwerk Nederland. Met een budget van ruim 2,8 miljoen euro versterkt het project de biodiversiteit en de koolstofopslag in de grensregio.
SPARK-LIFE: Voorspelbare en duurzame materiaalinnovaties voor de industrie
In veel innovatieve en energie-intensieve industrieën gedragen materialen en coatings zich in de praktijk anders dan verwacht. Door langdurige belasting, wrijving of wisselende temperaturen slijten onderdelen sneller, verliezen ze hun hechting of laten ze ongewenste microplastics los. Dit leidt wereldwijd tot grote faalkosten, stilstand van machines en vertraging bij het op de markt brengen van duurzame producten.
Het project SPARK-LIFE bouwt een grensoverschrijdende methodiek voor materiaalgedreven ontwerpen. Nederlandse expertise op het gebied van wrijving, polymeren en voorspellende AI-modellering wordt gekoppeld aan Duitse kwaliteiten in oppervlaktetechnologie, coatings en industriële pilotvalidatie. Hierdoor kunnen bedrijven in een vroeg stadium voorspellen hoe materialen en coatings presteren onder zware omstandigheden. In de medische sector zullen bijvoorbeeld ultradunne, wrijvingsarme en siliconenvrije coatings voor katheters en injectienaalden ontwikkeld worden. Dit vermindert weefselbeschadiging en voorkomt dat er schadelijke deeltjes in het lichaam terechtkomen. Met een investering van bijna 3,5 miljoen euro helpt SPARK-LIFE het regionale bedrijfsleven sneller te innoveren en duurzamere keuzes te maken.
Stories: Cultuur en literatuur verbinden Deventer en Osnabrück
Verhalen verbinden mensen over grenzen heen. Het project Stories creëert een unieke culturele partnerschap tussen de literatuur- en poëziefestivals in Deventer en Osnabrück. Enerzijds krijgen bestaande festivals een Duits-Nederlandse nieuwe dimensie, anderzijds wordt in Osnabrück een compleet nieuw festival georganiseerd speciaal voor de internationale uitwisseling tussen beide landen. Duitsland en Nederland delen een rijke literaire traditie, maar Nederlandse lezers kennen zelden hedendaagse Duitstalige auteurs en vice versa. Stories maakt van beide historische binnensteden één groot podium voor Duits-Nederlandse ontmoeting.
Door middel van laagdrempelige podiumprogramma’s, meertalige optredens, Young Adult-podia, poetry slams en artistieke interventies in de openbare ruimte worden inwoners, jongeren en bezoekers actief betrokken bij de cultuur van het buurland. Daarnaast stimuleren de festivals netwerkvorming en uitwisseling tussen auteurs, kunstenaars en lokale ondernemers uit beide steden. Voor deze grensoverschrijdende cultuuruitwisseling is ruim 640.000 euro beschikbaar gesteld.
Over Interreg Deutschland-Nederland
Het subsidieprogramma Interreg Deutschland-Nederland stimuleert grensoverschrijdende samenwerking tussen partners in de grensregio. De projecten worden medegefinancierd door de Europese Unie en nationale en regionale overheden.